zaterdag 17 oktober 2020

Slurfzakken met slik voor zachte dijkversterking Koehool Lauwersmeer

Alternatieve dijken met kwelderontwikkeling en vogeleilanden

Door Jacob Brandsma







Sedimentatie proef pier Holwerd bij hoog water

Een waterkolom van 31 cm hoog water genomen bij pier Holwerd d.d. 17-10-2020 bij bladstil weer levert na 4 uur een sedimenthoogte op van 1,5 mm voorzichtig gelezen. Een getijdeslag van 120 cm zou dan 6 mm per getij opleveren. Per etmaal 1,2 cm. Per maand (x30) 36 cm. Op jaarbasis 4,32 m. Dit rustig weertype levert beduidend minder sedimentatie uit zeewater op dan bij het winderig weertype een week geleden bij Koehool. Toch is de theoretische jaarproductie ruim 4 m op basis van deze gegevens.

Op de onderste afbeelding ziet u een aantal gevulde slurfzakken opgestapeld. Ter plekke gevuld met slik kunnen die zo een provisorische dijk vormen om een slibbassin te scheppen die eilanden aanleggen parallel aan de kustlijn van Koehool Lauwersoog. Op de gewenste hoogte gebracht door het slib op te werken tot er een soort duinlandschap ontstaat. De natuur wordt ondersteund door vogels een veilige toevlucht te bieden. Zeehonden kunnen zich laven aan vis in het binnenmeer. Een buitendijkse lagune schept een foerageer gebied met brak-achtig water en optimale biodiversiteit.

Sediment arm water van de toplaag kan gecontroleerd worden afgestroomd in een aan te leggen spuikom die haven en vaargeul helpt op diepte te blijven. Dit systeem kan helpen zee-ingangen aan te leggen zoals bij Holwerd aan zee. Ook andere vroegere zee-ingangen kunnen ermee hersteld worden, bijvoorbeeld de Marne bij Zurich/Pingjum/Kimswerd richting Bolsward. Met schutsluis en vismigratie.

Door hoog water vast te houden binnen een ringdijk gedurende vier uur en vervolgens de toplaag beheerst af te vloeien met kantelsluizen en een balgstuwkering kunnen er betrekkelijk snel kusteilanden worden aangelegd met behulp van getijdendynamiek van de zee zelf. Het doel van natuurbeheer en dijkversterking op een zachte manier wordt op een economische en milieu ontziende manier behaald. Er hoeven geen vrachtwagens worden ingezet om zand aan te leveren. Er wordt gewerkt met materie die al ter plekke in overvloed aanwezig is. In de praktijk zullen de slurfzakken veel groter zijn uiteraard. Misschien rond 3 m lang 50 m. Van een speciaal geotextiel.

De commissie M.E.R. milieus effect rapportage stelt in haar rapport d.d. 15-10-2020 dat er een nadere analyse moet komen over de milieu effecten van de voorgenomen activiteiten tot dijkversterking met beschouwing van de alternatieven, de onzekerheden en de leemten in kennis. In een betrekkelijk vroeg stadium dienen die alternatieven te worden geselecteerd indien realistisch om meerdere doelen tegelijk te realiseren. Om de onderzoekslast te beperken wil de commissie mer dus snel duidelijkheid of alternatieve benaderingen (zoals beschreven in dit weblog, mijn invulling) realistisch uitvoerbaar zijn of dat die met reden kunnen worden afgewezen. 

Uit de ambtelijke taal maak ik op dat men alternatieven wel een kans wil geven maar dat die voorlopig nog op weinig draagvlak kunnen rekenen door onzekerheden en leemten aan kennis. De oplossing die ik voorsta is om aan te leggen eilanden als concessies te gunnen aan private partijen zoals aan op te richten coorporaties die met gezond eigenbelang zelf kapitaal aantrekken en die door publiek/private samenwerking aan hun realisatie werken.


zaterdag 10 oktober 2020

Verslag zeewater sedimentatie Koehool

Proefneming voor zachte zeewering waddenkust








Een waterkolom zeewater afkomstig kust Koehool bij hoogtij d.d. 10 oktober 2020, van 31,4 cm (1000 ml) levert in 4 uur tijd een sedimentatie hoogte op van naar beneden afgerond 7 mm. Een aan te leggen ringdijk enkele kilometers uit de kust in het kader van een zachte zeewering kan bij opkomend tij het zeewater binnen laten om dit voor 4 uren te laten bezinken na hoogtij door de sluizen te sluiten. Rekenend met een getijdeamplitude van 120 cm is de opbrengst aan sedimentatie theoretisch dan 4 maal 7 mm maakt 28 mm. Met twee getijdebewegingen per etmaal wordt dit 5,6 cm. Jaarlijks is de theoretische opbrengst meer dan 20 m namelijk 20,4 m. (Per maand 168 cm.) Het bassin dient wel op diepte te worden gehouden door het slib wat naar de dijken toe te werken die ermee worden opgehoogd. Gebeurt dit niet of onvoldoende dan zal de waterkolom hoogte afnemen en de opbrengst aan slib loopt terug. Uiteraard klinkt de materie nog in. De praktische opbrengst op basis van de proefopstelling is opmerkelijk hoog. Met een tiende zou al een hoogte van 2 m per jaar kunnen worden behaald. Jacob stelt de aanleg voor van vijf buitendijkse ringterpeilanden tussen Koehool en Lauwersoog met een proefeiland bij viewpoint Lioessens er aan toegevoegd om een zachte zeewering te creëren met een lagune kwelder ontwikkeling. Met brak water zal dit een impuls geven aan biologische soorten variëteit. De hoogte van het nieuwe land stijgt met de zeespiegel mee. Holwerd krijgt dan een speciaal plan om het eindeloze baggerprobleem van de vaargeul op te lossen.

dinsdag 6 oktober 2020

Proefneming zeewater sedimentatie Koehool

Kwelder aanwas lagune Waddenzee te berekenen


Het ingediende plan om met een reeks eilanden tussen Koehool en Lauwersoog een natuurlijke kwelder zone te realiseren met zachte dijkversterking is ingediend bij het Wetterskip en de inspraakronde is afgesloten. De plannen zijn door Provinciebestuur Fryslan voorgelegd aan de commissie MER milieu effect rapportage. Inmiddels wil Jacob Brandsma zijn intenties onderbouwen om door een sedimentatie steekproef de aanwas per getijde beweging te bepalen en de verwachte jaarlijkse ophoging te berekenen.

Bij hoogwater d.d. 10 oktober 2020 om 14.50uur zal bij Koehool een jerrycan met zeewater worden gevuld van waaruit op kantoor in Sneek een paar maatcilinders worden gevuld tot een kolomhoogte van 31cm (1000ml). Per uur zal vervolgens de sedimentatie worden vastgelegd tot na 4 uur. Dit is een praktisch haalbare periode om in de getijdendynamiek zeewater vast te houden gevolgd door gecontroleerde afstroming van 30cm per uur voor de 4 uren die erop volgen. Gerekend wordt met een waterkolomamplitude van 120cm per tij wisseling.

De lagune zal in dit plan worden omringd door zomerdijken tot een hoogte van 2,5m boven de zeebodem met horizontaal kantelbare sluisdeuren voor instroming bij opkomend tij. Bij hoogwater worden die gesloten. De afstroom kan worden gereguleerd door een balgstuwconstructie van 2,3 m hoog die 4 uur na hoogtij 0,5 cm per minuut daalt voor de volgende 4 uur zodat sedimentatie optimaal wordt vastgehouden. In 8 uur is de cyclus voltooid en de balgstuw kan dan omhoog worden gebracht voor de volgende getijde beweging.

De ringdijken van de eilanden dienen uiteindelijk op delta hoogte te komen maar in de aanleg kan met 3 m worden volstaan en de slibaangroei werkt dan al. Gewonnen sedimentatie kan geleidelijk tegen de dijken worden aangewerkt tot een glooiende dijk breed 200 m, hoog 7 m boven NAP wordt behaald.

De huidige zeedijk kan worden verzacht door er gewonnen sediment materie tegen aan te werken zodat ook hier een glooiende oever wordt gemaakt breed 200 m, hoog 7 m. De harde zeewering wordt dus ingepakt met overvloedig aangevoerd slik door de zee zelf. Gaat waarschijnlijk goedkoper uitpakken dan met vrachtwagens de enorme vereiste hoeveelheden zand aan te voeren. Het plan voorziet in een uitbundige realisatie van kwelder natuur met een dubbele zeewering op de aan te leggen eilanden en tegen de huidige zeewering aan op de gewenste hoogte. De eilanden zelf bieden kansen voor toerisme, kuuroorden, natuur-inclusieve landbouw en veehouderij met passende bewoning. Gezien de prijzen van onroerend goed op de Waddeneilanden is het aannemelijk dat hier gezonde belangstelling voor zal bestaan. Een coöperatie als concessienemer van de overheid kan door publiek/private samenwerking initiatieven nemen en tot realisatie komen.

Zaterdag 10 oktober 2020 vertrek Sneek om 13.00 uur. Belangstellenden kunnen zich melden. 




maandag 5 oktober 2020

Lioessens – Lauwersmeerdijk

Zeedijk aanleg met slurfzakken vol slik

Proefneming baggerzakken voor ringterpeilanden wad







Door Jacob Brandsma

Een reeks eilanden van Koehool tot het Lauwersmeer van ringdijken aangelegd met baggerzakken ziet toe op een zachte zeewering. Nu het Wetterskip het ingediende plan ter beoordeling heeft voorgelegd aan de commissie MER milieu effect rapportage wil Jacob Brandsma zijn voorstellen ondersteunen.

Beproefde slurfzakken ter plekke gevuld met zand voor calamiteiten bij hoog water kunnen worden ingezet om ringdijken voor terpeilanden aan te leggen. Jacob vult een slurfzak met slik, sluit die af en met een handvat kan die worden gedeponeerd op de zeebodem voor een aan te leggen dijk. Gewicht 17 kg. Dit is een al bestaande techniek op industriële schaal met bagger.

Een voorgesteld eiland van 8 bij 3 km of een proefeiland van rond 6 km krijgt een sluisopstelling om bij opkomend tij het water binnen te laten. Dit kan door horizontaal kantelende deuren van liggend 11 m breed, hoog 4 m. Vier ervan op een rij wordt voldoende geacht. Voor de afstroom wordt een balgstuwkering voorgesteld met een lengte van 400m.

Bij hoogwater worden de sluizen gesloten, bij wantij dus en het water wordt voor 4 uren vastgehouden voor bezinking. Vervolgens wordt de balgstuw 0,5 cm per minuut verlaagd zodat er per uur 30 cm water van de top afstroomt. Na 4 uren is dit een waterkolom van 120 cm per getij wat sedimentatie neerslaat. Bij opkomend tij kunnen de kantelsluisdeuren worden geopend zodra buiten- en binnendijks water qua hoogte verevenen. De nuttige getijde amplitude van 120 cm kan nog worden verhoogd naar 150 cm door de balgwering 30 cm extra te laten dalen.

Binnenkort staan er proefnemingen gepland om met maatcilinders de sedimentatie rate van een kolom zeewater genomen bij HW Koehool experimenteel vast te stellen. Voor de duur van 4 uur: een praktisch haalbare periode per getijdegang. De doorsnee van de grofste deeltjes worden dan ook gemeten. De dagelijkse en jaarlijkse sedimentatie rate zal worden opgemaakt. Vervolgens kan die worden getoetst in de praktijk.

Een proefeiland boven Lioessens van iets beperktere afmeting (rond 6 km) kan later een waddenbeleefterpeiland worden ook geschikt voor toerisme. Er liggen al voorzieningen in de omgeving qua parkeren, nabijheid van restaurants, e.d. en de bereikbaarheid is goed.

In het totaalplan dient de lagune te worden omringd door zomerdijken (2,5 m boven de zeebodem) met hetzelfde principe van toegangssluizen en balgstuwafvoer waardoor ook hier de zeebodem omhoog komt al zal het in mindere mate zijn dan de eilanden zelf. Zo blijft het karakter van de Waddenzee in stand. Bij Holwerd zal er binnen dit plan een speciale oplossing moeten komen om het eilandveer veilig te stellen.

woensdag 17 augustus 2016

Wadlopen Zwarte Haan Terschellinger Wad

Zicht op Terschelling


Boschplaat is NW 18km

Bezint eer ge begint

Zicht op het Wad
Wadlopen is zwaar met deze sliklagen bij Zwarte Haan. De oversteek naar De Groede Terschelling is maar 18km. Vereist conditie. Voorlopig beperk ik mij tot training. Misschien is een oversteek per kajak bij hoogwater handiger.

vrijdag 25 januari 2013

Slotermeer 12,2cm

IJsdikte Slotermeer doet hier 12,2cm van ochtend. Genoeg voor een toertocht morgen. IJswegen Centrale heeft sinds gister banen uitgezet naar Woudsend en Balk. 5000 liefhebbers kunnen veilig en vertrouwd schaatsen op het Slotermeer. Voor de categorie waaghalzen zit een Elfsteden tocht er wel in morgen 26-1-2013. Wie interesse heeft mag zich melden. Stedelijke gebieden liever omzeilen hardlopend of fietsend.

donderdag 24 januari 2013

Fluessen Elahuizen 11,2cm

Jacob toont ijspriem Met 11,2cm op de Fluessen valt vr 25-1 de sneeuwschuiver quad in te zetten om baan te beproeven. Misschien wil de amfibie sneeuwschuiver uit Elahuizen zich melden met zijn drijvende tonnen beerenburg en chocola. Wilt u helpen baan te testen za 26-1 van Sloten naar Stavoren? Vertrektijd in overleg.